Feeling lost? No worries, Futurekitchens rebranded to Winning!!

De waarde van verlies

Verschillende manieren van waardevermindering van voedsel en de (negatieve) waarde ervan

Floris
29 januari 2021

Waar komt ons eten vandaan en hoe wordt het gemaakt? Het is voor velen een mysterie. 

Toch maken wettelijke vereisten met betrekking tot de herkomst van voedsel het gemakkelijk om erachter te komen. Voor de bestemming van voedselverlies is het een ander verhaal. Voedsel dat tijdens de voedselproductie verloren gaat, blijft voor bijna iedereen onbekend. Eén ding is zeker: voedsel dat tijdens het productieproces verloren gaat, kan op verschillende manieren worden afgeschreven, wat leidt tot sterk verschillende CO2-emissies, afhankelijk van de bestemming. Hoe lager op deze “afschrijvingsladder” hoe meer CO2 (equivalent) wordt uitgestoten.

In deze post deel ik enkele inzichten van 1 jaar onderzoek naar de verschillende bestemmingen van overproductie en nevenstromen van voedselproducten EN hun negatieve waarde voor het klimaat via de uitstoot van broeikasgassen. Future Kitchens gebruikt deze informatie voor de effectbeoordelingen: hoeveel CO2 (equivalente) uitstoot hebben we bespaard door onze inspanningen om voedselverlies om te zetten in hoogwaardige instantproducten. Het doel van dit bericht is om de verschillende bestemmingen van voedselverlies transparant te maken naast hun respectievelijke negatieve impact op het klimaat.

Het doel van Future Kitchens is om de impact op het klimaat te maximaliseren door producten (groenten en fruit) terug te winnen die verantwoordelijk zijn voor de hoogste uitstoot. 

In het begin had ik moeite om de verschillende manieren te begrijpen waarop producten kunnen worden afgeschreven van `voedsel zijn voor mensen` naar `slecht zijn voor het klimaat`. Publieke informatie over wat voedselproducenten en -verwerkers doen met de overproductie en zijstromen is zeer schaars, maar uit interviews en ervaring kan ik in een basistabel samenvatten hoe de algemene afschrijvingsladder van voedsel eruit ziet:

De afschrijvingsladder

#

Bestemming

CO2(e)-impact

Veroorzaakt BKG door

1

menselijk voedsel

-

-

2

Dierenvoedsel

★★

Gedeeltelijk rottingsproces

3

Fermentatie

★★

CO2(e) geproduceerd door bacteriën

4

Composteren

★★★

CO2(e) uitgestoten tijdens het proces

5

verbranding

★★★★

Verbrandingsproces (CO2)

6

Stortplaats

★★★★★

Rottingsproces (methaan)

Hoe lager op de afschrijvingsladder, hoe groter de negatieve klimaatimpact. Naast het jammer dat voedsel wordt verspild, kan vanuit een BKG-perspectief worden geconcludeerd dat voedsel absoluut niet op de vuilnisbelt mag eindigen. De negatieve impact wordt voornamelijk veroorzaakt door het methaan dat vrijkomt bij het rottingsproces, dat een factor 25 sterker broeikasgas is dan CO2. 

Dit vertalen naar een voorbeeld van een huishouden: stel dat een huishouden in één week 10 kg voedselverlies produceert dat bestemd is om naar de vuilstort te gaan. In het daaropvolgende rottingsproces zou dit leiden tot ongeveer 16 KG CO2(e), wat overeenkomt met de CO2-uitstoot van een warme douche van 3+ uur.

Dus wat betekent dit?
Voor Future Kitchens leidt het vinden en verwerken van afgeschreven producten tot drie kernvragen:

  1. Waar (geografisch) vinden we de – binnenkort afgeschreven – producten?
  2. Hoe vinden we bronnen die goede kwaliteit bieden?
  3. Hoe kunnen we er zeker van zijn dat de producten die we verwerken anders een bestemming zouden hebben gehad die aanzienlijke broeikasgasemissies veroorzaakte?

Het antwoord op de eerste vraag is eenvoudig: met een gemiddelde van 30% van de wereldvoedselproductie die verloren gaat, kun je overal ter wereld producten vinden die anders zouden zijn afgeschreven. Nederland stelt zeer hoge eisen aan het verwaarden van voedsel (het tegenovergestelde van waardevermindering). Hierdoor zullen overproductie en zijstromen heel vaak in categorie 1 of 2 van de afschrijvingsladder terecht komen. De volumes die naar categorie 5 gaan – voedsel dat naar de vuilstort gaat – zijn het hoogst in verschillende Afrikaanse, Zuid-Amerikaanse en Aziatische landen. Meer over dit onderwerp in een andere blog. 

Om kwalitatief goede producten te vinden kun je het beste in drie richtingen kijken: waar zit een mismatch tussen vraag en aanbod, waar vinden we snijverlies (snijverlies) of waar vinden we sorteerverlies? De truc voor FK is om een backend platform op te bouwen dat de verschillende streams en bronnen met elkaar verbindt, zodat we die als ingrediënten kunnen gebruiken.

Het antwoord op de derde vraag is deels filosofisch: we kunnen nooit zeker weten wat er met het verlies en de nevenstromen zou gebeuren als we niet waren tussengekomen. De meest gebruikte afschrijvingsmaatstaf die ik tot nu toe heb gezien, is de geldwaarde: wanneer voedsel zijn geldwaarde heeft verloren, kan het als verlies worden geclassificeerd. Bijvoorbeeld: wanneer een KG uien – die nu normaal € 1 zijn, wordt verkocht voor € 0,1 per KG, is er waarschijnlijk een groot overschot op de markt. Een overschot waarvan waarschijnlijk een aanzienlijk deel zal worden afgeschreven. 

Je zou kunnen zeggen dat zowel de geldwaarde als de ecologische waarde van verlies negatief is voor winst en zelfs nog negatiever voor de planeet.

nl_NLNL